قرارداد اجتناب از اخذ مالیات مضاعف ایران و ارمنستان

اگر در ارمنستان زندگی می‌کنید ولی ایران هنوز شما را مقیم مالیاتی خودش می‌داند، ایران از کل درآمدتان در هر جای دنیا مالیات می‌خواهد، درآمد ارمنستان هم جزوش است، و مالیاتی را که بیرون پرداخته‌اید فقط تا سقف مالیات ایرانیِ همان درآمد کسر می‌کند. اگر طبق قانون ایران غیرمقیم شناخته شوید، ایران فقط از درآمدی مالیات می‌گیرد که در ایران به دست آمده. قرارداد اجتناب از اخذ مالیات مضاعف ایران و ارمنستان، که از 10 ژوئیهٔ 1997 اجرایی است، روی قوانین داخلی هر دو کشور می‌نشیند: برای مالیات تکلیفی سود سهام، بهره و حق امتیاز سقف می‌گذارد و بعضی تعارض‌ها را حل می‌کند، اما باعث نمی‌شود ایران فقط چون به ایروان رفته‌اید شما را فراموش کند.

بخش سخت ماجرا طرف ایرانی است. غیرمقیم شدن از نظر مالیاتی با شمردن روزها تمام نمی‌شود. باید ثابت کنید در کشور دیگری به‌عنوان مقیم مالیات داده‌اید، آن هم با تأیید نمایندگی‌های خود ایران در خارج، و قانون استثناهایی دارد که خیلی‌ها را گیر می‌اندازد.

چه کسی مقیم مالیاتی ارمنستان است

ارمنستان دو راه برای اقامت مالیاتی دارد و یکی‌شان کافی است. یا دست‌کم 183≈برآورد: دست‌کم از یک قانون استفاده می‌کند که هنوز حسابدار آن را تأیید نکرده است. روز به‌طور فیزیکی در ارمنستان بوده‌اید، یا مرکز منافع حیاتی‌تان اینجاست: خانواده، محل سکونت اصلی و فعالیت اقتصادی اصلی‌تان RES-01: اقامت مالیاتی: شمارش روزها. منابع اختلاف دارند RES-02: اقامت مالیاتی: مرکز منافع حیاتی. منابع هم‌نظرند، تأییدنشده.

شمارش روزها یک سؤال باز دارد. بعضی منابع روزها را در سال میلادی می‌شمرند و بعضی در هر دورهٔ دوازده‌ماهه‌ای که در سال مالیاتی شروع یا تمام شود. بررسی این نکته با حسابدار ما هنوز تمام نشده، برای همین مثال عددی از شمارش روزها منتشر نمی‌کنیم. جزئیات، و اینکه اگر نزدیک مرز هستید چه کنید، در اقامت مالیاتی ارمنستان و گواهی آن آمده است.

اقامت مالیاتی پایهٔ مالیات را عوض می‌کند، نه نرخش را. مقیم ارمنستان بابت درآمدش از همه جای دنیا مالیات می‌دهد و غیرمقیم فقط بابت درآمدی که منبعش در ارمنستان است. نرخ مالیات بر درآمد اشخاص در مجموعه‌قواعد ما در هر دو حالت 20%≈برآورد: دست‌کم از یک قانون استفاده می‌کند که هنوز حسابدار آن را تأیید نکرده است. است RES-03: مقیمان و غیرمقیمان. منابع هم‌نظرند، تأییدنشده.

آیا کارت اقامت شما را مقیم مالیاتی می‌کند

نه. کارت اقامت موقت یا دائم یک وضعیت مهاجرتی است که ادارهٔ مهاجرت و تابعیت صادر می‌کند. اقامت مالیاتی را قانون مالیاتی ارمنستان تعیین می‌کند، بر اساس روزهای حضور یا مرکز منافع حیاتی. کسی که کارت دارد ولی بیشتر سال را در تهران گذرانده، ممکن است غیرمقیم مالیاتی ارمنستان باشد. کسی هم که اصلاً کارت ندارد، ممکن است مقیم باشد.

البته این دو در عمل به هم می‌رسند. طبق تفاهم‌نامهٔ لغو روادید، ایرانی‌ها بدون ویزا حداکثر 90≈تخمینی: منابع با هم فرق دارند؛ این رقمی است که بیشترشان می‌گویند. آخرین بررسی: 5 اکتبر 2026. روز در هر بازهٔ 180≈تخمینی: منابع با هم فرق دارند؛ این رقمی است که بیشترشان می‌گویند. آخرین بررسی: 5 اکتبر 2026. روزه می‌توانند بمانند، اما صفحهٔ فارسی سفارت ارمنستان در تهران سقف دیگری می‌گوید. اگر می‌خواهید آن‌قدر اینجا بمانید که به حد نصاب مالیاتی برسید، اول وضعیت اقامتتان را درست کنید. اختلاف این دو منبع در راهنمای اقامت بدون ویزا برای ایرانی‌ها آمده و گرفتن کارت در اقامت ارمنستان برای ایرانیان با ثبت شرکت یا IE.

ثبت کارآفرین فردی هم به‌تنهایی شما را مقیم مالیاتی ارمنستان نمی‌کند. صفحه‌هایی که خلافش را می‌گویند تبلیغات مؤسسه‌های مشاوره‌اند RES-04: ثبت کارآفرین فردی و اقامت. منابع اختلاف دارند. آنچه مستند است این است که IE ثبت‌شده گواهی اقامت استاندارد را خودکار می‌گیرد، و این نکته‌ای اداری است، نه بخشی از آزمون‌های اقامت.

آیا ایران از درآمد ارمنستان مالیات می‌گیرد

بستگی دارد ایران شما را مقیم بداند یا نه، و ایران این را با قانون خودش تعیین می‌کند، فارغ از اینکه ارمنستان چه می‌گوید.

طبق قانون مالیات‌های مستقیم، اتباع ایرانی مقیم ایران بابت همهٔ درآمدهایی که در ایران یا خارج به دست می‌آورند مالیات می‌دهند و اتباع ایرانی مقیم خارج فقط بابت درآمدی که در ایران کسب می‌کنند (متن مادهٔ 1 در مالیات‌من و ترجمهٔ انگلیسی قانون). قانون کلمهٔ «مقیم» را به کار می‌برد، ولی تعریف کلی‌ای بر پایهٔ شمار روزها برایش ندارد.

پس مترجمی که در ایروان زندگی می‌کند و از طریق IE ارمنی برای یک آژانس دبی فاکتور صادر می‌کند، در یکی از دو وضعیت است. یا ایران هنوز او را مقیم می‌داند و آن درآمد ارمنی باید در اظهارنامهٔ ایرانی‌اش بیاید، یا برای آن سال غیرمقیم بودنش را ثابت کرده و ایران ادعایی روی آن درآمد ندارد.

یک ایرانی چطور غیرمقیم می‌شود

راهنماهای انگلیسی‌زبان مهاجرت معمولاً همین‌جا اشتباه می‌کنند. چندتایشان می‌نویسند ایران هم مثل خیلی از کشورها یک آزمون سادهٔ شمارش روز دارد. ما هیچ مبنای قانونی برای این حرف پیدا نکردیم.

قاعدهٔ تعیین‌کننده مادهٔ 180 قانون مالیات‌های مستقیم است (متن در وکیلیک و در حساب‌نو). طبق متنی که این سایت‌ها آورده‌اند، ایرانی فقط وقتی برای یک سال مالیاتی غیرمقیم حساب می‌شود که با گواهی نمایندگی‌های مالی یا سیاسی ایران در خارج ثابت کند در آن سال به‌عنوان مقیم کشور دیگری مالیات پرداخته است. حتی با این مدرک، اگر یکی از این حالت‌ها پیش بیاید، برای آن سال مقیم ایران می‌ماند:

• در آن سال در ایران شغلی داشته باشد
• دست‌کم 6≈تخمینی: منابع با هم فرق دارند؛ این رقمی است که بیشترشان می‌گویند. آخرین بررسی: 5 اکتبر 2026. ماه از آن سال را، پیوسته یا ناپیوسته، در ایران بوده باشد
• برای مأموریت رسمی، درمان یا دلایلی از این دست در خارج بوده باشد

عدد ماه‌ها از متن اصلاح‌شدهٔ این ماده در سایت‌های حقوقی آمده و محل اختلاف است: راهنماهای انگلیسی‌ای که عدد دیگری بر پایهٔ روز می‌دهند به هیچ قانونی استناد نمی‌کنند، برای همین ما متن ماده را مبنا گرفته‌ایم. با این حال نسخهٔ رسمی را نخوانده‌ایم، و این هم دلیل دیگری است که با مشاور تأییدش کنید.

دقت کنید آزمون چه می‌خواهد: مالیاتی که به‌عنوان مقیم کشور دیگر پرداخته شده. صرفِ بودن در ارمنستان کافی نیست. باید مقیم مالیاتی ارمنستان باشید، در ارمنستان مالیات داده باشید و این را از مجاری خود ایران در خارج تأیید بگیرید.

اگر ایران هنوز شما را مقیم بداند

آن‌وقت تکیه‌گاه شما کسر مالیات خارجی است. طبق تبصرهٔ همین ماده، مقیم ایران که درآمد خارجی‌اش را اظهار کند و بابتش در خارج مالیات داده باشد، می‌تواند کمترینِ این دو را کسر کند: مالیاتی که واقعاً در خارج پرداخته، یا مالیات ایرانیِ متعلق به آن درآمد که به نسبت کل درآمد مشمول مالیات حساب می‌شود (مقالهٔ حیوا لاو دربارهٔ مالیات مضاعف).

به زبان ساده، بابت آن درآمد مالیات کشوری را می‌دهید که بیشتر است، نه جمع هر دو را، به شرط اینکه این کسر پذیرفته شود. اینکه برای IE ارمنی پذیرفته می‌شود یا نه، سؤالی است که هنوز کسی جوابش را به ما نداده. IE در ارمنستان معمولاً مالیات بر گردش مالی می‌دهد، یعنی درصدی از کل دریافتی، نه مالیات بر درآمد روی سود. گفته می‌شود مقام‌های مالیاتی روسیه این مالیات را از مالیات بر درآمد روسیه کسر نمی‌کنند. نمی‌دانیم ایران با آن چه می‌کند و حدس هم نمی‌زنیم.

قرارداد مالیات مضاعف ایران و ارمنستان چه چیزهایی را پوشش می‌دهد

ارمنستان و ایران «موافقت‌نامهٔ اجتناب از اخذ مالیات مضاعف و جلوگیری از فرار مالیاتی در مورد مالیات‌های بر درآمد و سرمایه» را در 6 مهٔ 1995 امضا کردند و این موافقت‌نامه از 10 ژوئیهٔ 1997 لازم‌الاجرا شد. هر دو تاریخ از فهرست رسمی معاهدات مالیاتی ارمنستان است که به OECD سپرده شده (موضع ارمنستان در کنوانسیون چندجانبه، که ایران در فهرست موافقت‌نامه‌های مشمول آن هست). یک خبر آرمن‌پرس در سال 2017 از آن با عنوان «معاهدهٔ 1998» یاد می‌کند؛ فهرست رسمی تاریخ‌های بالا را می‌دهد و موافقت‌نامه همان است.

متن کامل قرارداد را نخوانده‌ایم. سقف‌های مالیات تکلیفی جدول زیر از خلاصهٔ PwC دربارهٔ مالیات‌های تکلیفی ارمنستان آمده، منبع دست‌دومی که معتبر است، و چیزی هم پیدا نکردیم که خلافش را بگوید.

این‌ها سقف‌اند. فقط تعیین می‌کنند کشور مبدأ پرداخت حداکثر چقدر می‌تواند کسر کند؛ نرخ را تعیین نمی‌کنند و هیچ‌وقت نرخ داخلیِ پایین‌تر را بالا نمی‌برند. بعضی خلاصه‌های قدیمی‌تر یک نرخ واحد برای سود سهام می‌دهند. PwC دو نرخ می‌دهد و شخص حقیقی معمولاً مشمول دومی است.

یک نمونهٔ رایج: در یک LLC ارمنی سهم دارید و از نظر مالیاتی هنوز مقیم ایرانید. وقتی LLC به شما سود سهام می‌دهد، ارمنستان مالیات تکلیفی کسر می‌کند و اگر بتوانید مقیم ایران بودنتان را نشان دهید، قرارداد آن را به سقف بالا محدود می‌کند. برای حق امتیازی که از ایران به مقیم ارمنستان پرداخت می‌شود هم همین قاعده در جهت عکس برقرار است و دریافت‌کننده گواهی اقامت مالیاتی ارمنستان را ارائه می‌دهد.

درآمد کسب‌وکار از IE ارمنی

بیشتر فریلنسرها از سود سهام و حق امتیاز زندگی نمی‌کنند. برای مشتری فاکتور صادر می‌کنند و این درآمدِ کسب‌وکار است. قراردادهای مالیاتی معمولاً ماده‌هایی دربارهٔ سود کسب‌وکار و خدمات شخصی مستقل دارند که تعیین می‌کند کدام کشور حق مالیات‌ستانی دارد، و یک مادهٔ «حل تعارض» برای کسی که هر دو کشور مقیم خودشان می‌دانند.

این ماده‌ها را در متن قرارداد ایران و ارمنستان نخوانده‌ایم، پس نمی‌توانیم بگوییم درآمد فریلنسر را چطور بین دو کشور تقسیم می‌کند یا مادهٔ حل تعارضش چطور کار می‌کند. فهرست مالیات‌های ارمنیِ مشمول قرارداد را هم ندیده‌ایم، پس نمی‌دانیم مالیات بر گردش مالی در آن آمده یا نه. برای مقایسه، در قرارداد روسیه و ارمنستان نامی از مالیات بر گردش مالی نیست و ریشهٔ مشکل کسر مالیات روس‌ها همین است (IE ارمنی برای مقیم مالیاتی روسیه). از یک مشاور بخواهید متن قرارداد ایران را برای وضعیت شما بخواند.

آیا قرارداد در حال بازنگری است

در سال 2017 سازمان‌های مالیاتی دو کشور اعلام کردند روی به‌روزرسانی قرارداد کار می‌کنند (آرمن‌پرس). از آن زمان قرارداد یا پروتکل تازه‌ای که امضا شده باشد پیدا نکردیم. تا جایی که می‌دانیم، موافقت‌نامهٔ اجرایی همان نسخهٔ اولیه است، ولی چنین چیزی ممکن است بی‌سروصدا تغییر کند، پس پیش از تکیه بر آن بررسی کنید.

طرف ارمنی: IE شما چقدر مالیات می‌دهد

اینجا می‌توانیم دقیق‌تر حرف بزنیم. در مجموعه‌قواعد ما، مالیاتی که IE ارمنی طبق رژیمش می‌دهد به مقیم مالیاتی بودن یا نبودنتان در ارمنستان بستگی ندارد. طراح رابط کاربری اصفهانی‌ای که مالیات بر گردش مالی می‌دهد، چه بیشتر سال را در ایروان گذرانده باشد چه نه، همان درصد از گردش مالی‌اش را می‌پردازد. آنچه اقامت در طرف ارمنی عوض می‌کند، درآمدهای دیگر شماست: حقوق، اجاره یا سرمایه‌گذاری در خارج.

رژیم مالیاتی اما به نوع فعالیت و گردش مالی بستگی دارد. کار واجد شرایط در حوزهٔ فناوری اطلاعات ممکن است با نرخ 1%≈برآورد: دست‌کم از یک قانون استفاده می‌کند که هنوز حسابدار آن را تأیید نکرده است. از گردش مالی مشمول مالیات شود، بیشتر خدمات دیگر با 10%≈برآورد: دست‌کم از یک قانون استفاده می‌کند که هنوز حسابدار آن را تأیید نکرده است.، و IE‌ای که گردش مالی سال قبلش از AMD ⁠24,000,000≈برآورد: دست‌کم از یک قانون استفاده می‌کند که هنوز حسابدار آن را تأیید نکرده است. بیشتر نشده، اگر فعالیتش مستثنا نباشد، ممکن است کسب‌وکار خرد (میکروبیزینس) حساب شود. علاوه بر این‌ها، هزینه‌های ثابت ماهانه هم هست. مقایسهٔ گزینه‌ها در مالیات فریلنسرها در ارمنستان آمده است. ما نمی‌گوییم کدام رژیم را انتخاب کنید.

ماشین‌حساب، مالیات تخمینی ارمنستان را برای درآمد شما در هر رژیمی که به نظر می‌رسد واجد شرایطش هستید نشان می‌دهد. طرف ایرانی بیرون از آن است: نه مالیات ایران را حساب می‌کند و نه کسر مالیات خارجی را.

یک نکته را زود با مشاور ایرانی‌تان در میان بگذارید. اگر مالیات ارمنی‌تان خیلی کم باشد، یا در رژیم کسب‌وکار خرد صفر باشد، چیزی یا تقریباً چیزی برای کسر در ایران نمی‌ماند. روشن هم نیست که مالیات صفر برای آزمون غیرمقیم بودن «پرداخت مالیات به‌عنوان مقیم» حساب می‌شود یا نه.

گواهی اقامت مالیاتی ارمنستان را چطور بگیرید

این گواهی سندی است که مقیم بودن شما در ارمنستان را به سازمان مالیاتی کشور دیگر ثابت می‌کند. برای یک ایرانی، طبیعی‌ترین مدرک برای استفاده از نرخ‌های قرارداد یا ساختن پروندهٔ غیرمقیم بودن همین است، هرچند اینکه نمایندگی‌های ایران در خارج کنارش دقیقاً چه می‌خواهند، سؤالی است که باید از خودشان بپرسید.

از 1 دسامبر 2025≈تخمینی: هنوز با منبع رسمی تأیید نشده است. آخرین بررسی: 5 اکتبر 2026. کمیتهٔ درآمدهای دولتی این گواهی را آنلاین صادر می‌کند:

1. خدمت گواهی اقامت را در درگاه خدمات الکترونیکی کمیته باز کنید. اتباع خارجی می‌توانند خودشان یا از طریق نمایندهٔ قانونی درخواست بدهند.
2. فرم درخواست آنلاین را پر کنید. این خدمت رایگان است.
3. شخص حقیقی ظرف 2 روز کاری گواهی را می‌گیرد. به گفتهٔ کمیته، IE ثبت‌شده گواهی استاندارد را خودکار دریافت می‌کند.
4. گواهی را به ارمنی، انگلیسی یا روسی دانلود کنید. کد QR و کد تأییدی دارد که هر کسی می‌تواند در verify.e-gov.am بررسی‌اش کند.

نسخهٔ فارسی ندارد، پس برای استفاده در ایران احتمالاً ترجمه لازم است. اینکه ترجمه باید رسمی باشد و چه کسی باید تأییدش کند، سؤالی است برای طرف ایرانی.

این گواهی فقط نشان می‌دهد ارمنستان شما را مقیم می‌داند. به اقامت مالیاتی‌تان در ایران پایان نمی‌دهد. این کار فقط از راه قانون ایران و مراحلی که بالاتر گفتیم ممکن است.

چه چیزهایی را از مشاور مالیاتی ایرانی بپرسید

تاریخ‌های سفر، مدارک ثبت در ارمنستان، رسیدهای پرداخت مالیات ارمنی و گواهی اقامت را همراه ببرید. بعد بپرسید:

1. با توجه به روزهایی که در ایران بوده‌ام، شغلی که شاید هنوز آنجا دارم و دلیل بودنم در خارج، امسال مقیم ایران حساب می‌شوم؟
2. کدام نمایندگی ایران پرداخت مالیات در خارج را تأیید می‌کند، چه مدارکی می‌خواهد و ترجمهٔ گواهی ارمنی کافی است؟
3. مالیات بر گردش مالی ارمنستان، هم برای کسر مالیات خارجی و هم برای آزمون غیرمقیم بودن، مالیات پرداخت‌شده در خارج حساب می‌شود؟
4. اگر در رژیم کسب‌وکار خرد در ارمنستان مالیاتی نپردازم، باز هم می‌توانم غیرمقیم بودنم را ثابت کنم؟
5. برای درآمد خارجی در ایران چه چیزی و تا کی باید اظهار کنم؟ منابع ما مهلت‌های ایرانی را پوشش نمی‌دهند.
6. اگر هر دو کشور مرا مقیم بدانند، مادهٔ حل تعارض قرارداد دربارهٔ من چطور اعمال می‌شود؟
7. آیا درآمدی با منبع ایرانی دارم، مثل اجاره، حقوق یا کسب‌وکار، که ایران در هر حال از آن مالیات می‌گیرد؟

جابه‌جایی پول بین دو کشور جدا از مالیات دردسر خودش را دارد و بانک‌ها مدرک منشأ وجوه می‌خواهند. این بخش در انتقال پول از ایران به ارمنستان آمده است.

پرسش‌های رایج

آیا بین ایران و ارمنستان قرارداد اجتناب از مالیات مضاعف وجود دارد؟

بله. در 6 مهٔ 1995 امضا شده و از 10 ژوئیهٔ 1997 اجرایی است. نسخهٔ جدیدتری پیدا نکردیم.

آیا ایران از درآمد فریلنسری من در ارمنستان مالیات می‌گیرد؟

اگر ایران شما را مقیم بداند، بله، با کسر مالیات خارجی تا سقف مالیات ایرانیِ همان درآمد. اگر طبق قانون ایران غیرمقیم بودنتان را ثابت کرده باشید، ایران فقط از درآمدی که در ایران به دست آمده مالیات می‌گیرد.

اگر بیشتر سال در ارمنستان باشم، از نظر مالیاتی غیرمقیم ایران می‌شوم؟

طبق متن قانونی که خواندیم، به‌تنهایی نه. باید ثابت کنید به‌عنوان مقیم کشور دیگری مالیات داده‌اید، با تأیید نمایندگی‌های ایران در خارج، و استثناهای مربوط به شغل در ایران یا اقامت طولانی در ایران هم همچنان اعمال می‌شود.

کارت اقامت ارمنستان وضعیت مالیاتی من را در یکی از دو کشور عوض می‌کند؟

نه. در ارمنستان کارت اقامت یک وضعیت مهاجرتی است و ربطی به اقامت مالیاتی ندارد. در ایران هم غیرمقیم بودن به شرایط قانون مالیات‌های مستقیم بستگی دارد، نه به داشتن کارت اقامت کشور دیگر.

آیا مالیات بر گردش مالی ارمنستان در ایران کسر می‌شود؟

نمی‌دانیم و منبعی هم پیدا نکردیم که چیزی بگوید. پیش از اینکه رویش حساب کنید، از یک مشاور مالیاتی ایرانی بپرسید.

گرفتن گواهی اقامت مالیاتی ارمنستان چقدر طول می‌کشد؟

شخص حقیقی آن را آنلاین و رایگان ظرف 2 روز کاری می‌گیرد. IE ثبت‌شده گواهی استاندارد را خودکار دریافت می‌کند.